در حدود 30 سال پیش، گروهی از محققین برای درمان زنی که لوله های فالوپ او آسیب دیده بود، تصمیم گرفتند تا لقاح طبیعی بین اسپرم و تخمک را در بیرون از بدن انجام داده و جنین حاصل از لقاح را به داخل بدن او انتقال دهند. در سال 1978 که اولین کودک حاصل از آی وی اف به دنیا آمد، شاید هیچ یک از اعضای تیم تحقیقاتی تصور این را نداشتند که روشی که بر روی آن کار می کردند، امروزه به یکی از پر طرفدار ترین روش های درمان ناباروری تبدیل شده باشد. IVF روش ساده ای نیست و دشواری های به همراه دارد، و در برخی موارد ممکن است با موفقیت روبرو نباشد. از این رو پزشکان با بررسی شرایط بیمار و در صورت نیاز وی را به سمت انجام این آزمایش هدایت می کنند. با این وجود امروزه در کشور ما زوج های زیادی هستند که داشتن فرزند در کانون گرم خانواده خود را مدیون روش IVF هستند.

IVF پیام

IVF چگونه انجام می شود؟

IVF مخفف کلمه In Vitro Fertilization به معنی لقاح آزمایشگاهی است. به عبارت دیگر اسپرم و تخمکی که در حالت طبیعی در رحم با یکدیگر برخورد می کنند، در این حالت در شرایط کنترل شده آزمایشگاه با یکدیگر لقاح انجام می دهند. برای این کار سیستم های تخمک گذاری زن تحریک با استفاده از دوز های دارویی خاص تحریک شده و تخمک زن توسط پزشک زنان برداشت می شود. تخمک برداشت شده در محیط آزمایشگاهی با اسپرم های همسر او - در شرایط کنترل شده توسط متخصص جنین شناسی - ترکیب شده و سلول لقاح یافته یا جنین را به وجود می آورد. جنین به دست آمده تک سلولی بوده و در شرایط آزمایشگاهی تا حالت چند سلولی نگهداری شده و در طی یک عمل جراحی ساده به رحم زن برای لانه گزینی انتقال داده می شود.

 

در چه مواردی IVF انجام می شود؟

همانطور که گفته شد آی وی اف یکی از روش های درمان نازایی است و بسیاری از موراد نازایی که با روش های ساده تر قابل درمان نباشند توسط روش IVF درمان می شوند. موارد زیر از نازایی هایی است که با آی وی اف قابل درمان هستند:
-مشکلات رحمی و لوله های رحمی: بسته بودن لوله ها، برداشت لوله ها در مشکلاتی مانند حاملگی های خارج رحمی، چسبندگی لوله ها و مواردی که لوله ها به صورت اختیاری بسته شده اند.
-مشکلات تخمک گذاری

-داشتن آنتی بادی های ضد اسپرم
-آندومتریوز :
 در صورت عدم پاسخ آندومتریوز به درمان دارویی و جراحی
-تعداد کم اسپرم و یا فرم ناسالم اسپرم در مردان
-عدم توانایی اسپرم در بقا و نفوذ در مخاط دهانه رحم

-ناباروری با منشا نا مشخص: در موارد ناباروری با موراد نامشخص، پس از آزمودن روش های ساده، روش انتخابی IVF خواهد بود.


مراحل انجام IVF:

به طور کلی مراحل آی وی اف را می توان به شرح زیر بیان کرد: 
1- تحریک تخمک گذاری
2-برداشت تخمک ها از زن و دریافت اسپرم مرد
3-لقاح و رشد جنین در آزمایشگاه
4- انتقال جنین به رحم زن


به طور خلاصه می توان گفت، برای انجام IVF ابتدا طی یک عمل ساده تخمک از پیش آماده شده زن برداشت شده، همچنین اسپرم مرد در آزمایشگاه شسته شده و تخمک و اسپرم برای لقاح آماده سازی می شوند. سپس اسپرم و تخمک در کنار یکدیگر انکوبه شده تا اسپرم به طور طبیعی وارد تخمک گردد - در برخی موارد بسته به شرایط اسپرم ها توسط روش های خاص به درون تخمک هدایت می شوند - . پس از این مرحله تخمک لقاح یافته که اکنون جنین نامیده می شود به مدت 48 تا 72 ساعت ( هنگامی که به مرحله 4-8 سلولی رسید ) به رحم زن منتقل می شود تا در آنجا رشد و لانه گزینی نماید.
به طور معمول بیش از یک جنین در رحم زن قرار داده می شود که این انتخاب بستگی به شرایط و سن و سال فرد مراجعه کننده دارد و این امر موجب بالارفتن احتمال چند قلو زایی می شود. 


تحریک تخمک گذاری:

در حالت طبیعی بدن، در هر سیکل قاعده گی تعدادی از فولیکول ها رشد کرده، اما تنها یکی از آنها به بلوغ کامل رسیده و از تخمدان رها می شود. اولین مرحله از IVF تحریک فولیکول ها با استفاده از دارو است. این تحریک برای افزایش تعداد فولیکول ها و در نتیجه تخمک های بالغ می باشد. در اغلب اوقات داروهای تحریک تخمک‌گذاری در طی یک دوره ۱۰ روزه داده می‌شود. داروهایی که جهت تخمک‌گذاری استفاده می‌گردد شامل سوپرفکت، گنادوتردپین انسانی (HMG)، هورمون محرک فولیکول (FSH)، هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH) و گنادوتروپین جفتی انسان (HCG) می‌باشد. این داروها ممکن است به تنهایی یا در ترکیب باهم استفاده گردد. داروهای تحریک تخمک‌گذاری معمولاً از روز دوم یا سوم سیکل قاعدگی بر اساس برنامه درمانی شروع می‌شود و از روز هشتم با استفاده از سونوگرافی سریال و آزمایش خون روزانه، فولیکول‌های بالغ شناسایی می‌شوند. در نهایت برای رسیدگی کامل تخمک و آزاد شدن آن‌ها، هورمون HCG تزریق می‌شود. حدود ۳۶-۳۸ ساعت بعد از تزریق HCG، تخمک‌گذاری رخ خواهد داد. این امر به تیم تخصصی IVF اجازه می‌دهد که زمان مناسب کشیدن یا آسپیراسیون تخمک (عمل پانکچر) را تعیین کنند.

تخمک و فولیکول


برداشت تخمک ها:
عمل پانکچر یا برداشت تخمک مرحله بعدی برای آی وی اف است، در این مرحله پزشک طی یک بیهوشی موضعی یا کامل تخمک ها را از دیواره واژن برداشت می کند. عمل برداشت تخمک عموما همزمان با سونوگرافی انجام می شود و پزشک با مشاهده سونوگرافی با استفاده از تجهیزات مخصوص برداشت تخمک را انجام می دهد. انجام این عمل از طریق واژن بوده و انجام بی حسی برای کاهش درد بیمار انجام می باشد.
در برخی موارد لازم است برداشت تخمک از طریق لاپاروسکوپی انجام شود.

برداشت تخمک برای IVF

تهیه اسپرم نیز در روز برداشت تخمک انجام شده و اسپرم ها در آزمایشگاه در محلول ها و دمای مناسب آماده سازی می شوند.



رشد جنین در آزمایشگاه:
انکوباتور یا گرمخانه کشت سلولی جایی است که از نظر دمایی و غلظت گازها شرایطی مشابه شرایط درون بدن را داشته و سلول ها می توانند با راحتی در آن رشد کنند. جنین های شما بعد از لقاح به این مکان منتقل می شود تا شروع به رشد نمایند. همزمان با این اتفاق شما نیز باید آماده پذیرش جنین شوید. 
 

رشد جنین در آزمایشگاه، مرکز IVF پیام
 

انتقال جنین:
انتقال جنین کار دشواری نیست، بدون درد با بی هوشی انجام می شود و بسیار ساده تر از مرحله برداشت تخمک می باشد. همانطور که گفته شد پزشک با بررسی شرایط بیمار و شرایط جنین ها یک یا تعدادی از جنین ها را به رحم بیمار منتقل می کند. همچنین اگر تعداد جنین ها کافی باشد، جنین شناس با رضایت بیمار تعدادی از جنین ها را فریز کرده تا در صورت عدم جوابدهی انتقال، انتقال مجدد بدون طی مراحل ذکر شده امکان پذیر باشد. 
 
انتقال جنین، IVF پیام
 
بعد از انتقال ال بدن شماست که بایستی جنین را پذیرش کند. بایستی بدانید که در حالت طبیعی بارداری نیز، هر لقاحی منجر به تشکیل یک باردرای کامل نخواهد شد و در این مرحله از IVF نیز این قانون صدق می کند. لذا شما نباید انتظار 100 درصد موفقیت انتقال را داشته باشید. ذکر این نکته لازم است که در پیشرفته ترین مراکز IVF دنیا، نرخ جوابدهی IVF کمتر از 40 درصد است. 
اما نگران نباشید، در مرکز باروری و ناباروری پیام، امکان نگه داری جنین تا چندین مرحله انتقال بوده و با یک بار طی مراحل آماده سازی جنین شما جنین های متعددی خواهید داشت که در صورت عدم لانه گزینی مرحله انتقال تکرار خواهد شد.