درصد موفقیت IVF

یکی از سوالات همیشگی مراجعه کنندگان این است که درصد موفقیت IVF چقدر است تا بتوانند بر اساس درصد موفقیت نوع فرایند درمان ناباروری خود را انتخاب کنند.

آیا خوابیدن در اتاق هایی که در مجاورت خیابان های پر سر و صدا قرار دارد می تواند رو سلامتی فرد در آينده تاثیر بگذارد؟

قرار گرفتن طولانی مدت در محیط پر سر و صدا، بویژه در شب می تواند روی ناباروری مردان اثر بگذارد. محققین نشان داده اند که قرار گرفتن در معرض اصوات بلندتر از 55 دسی بل در شب(معادل یک خیابان پر رفت و آمد) می تواند ناباروری را به میزان معناداری افزایش دهد. این مطالعه که در دانشگاه ملی سئول صورت گرفته است نشان می دهد که محیط و عوامل محیطی تاثیر زیادی روی ناباروری دارند. پیش از این مطالعات صورتی گرفته بود که نشان داده بود که قرار گرفتن در محیط های پرسر و صدا موجب مشکلات مربوط به تولد مانند زایمان زودرس، سقط جنین غیر عمد و بدریختی های مادرزادی در خانم ها می شود. اما این مطالعه جدید نشان داده است که حتی سطوح پایین سر و صدا شبانه نیز می تواند منجر به ناباروری در مردان شود. در این مطالعه محققین داده های مربوط به 206492 مرد 20 تا 59 ساله را آنالیز کردند. آن ها سطح سر و صدایی که آن ها با آن مواجه بودند را با توجه به معیارهای مربوط به سیستم اطلاعات صدای ملی و هم چنین کد پستی(مکان زندگی) افراد ارزیابی کردند و طی این دوره که هشت سال طول کشید، 3293  نفر دچار ناباروری شدند. آنالیزهای آن ها نشان داد که شانس ابتلا به ناباروری در مردانی که در معرض صدای بالاتر از 55 دسی بل قرار دارند به مراتب بالاتر است. در مجموع، یکی از بزرگ ترین مشکلات در جهان افزایش آلاینده های محیطی از جمله اصوات است که همان طور که این مطالعه نشان می دهد می تواند موجب افزایش ناباروری در مردان شود.

ناباروری در زنان

ناباروری زنان میتواند ناشی از: مشکلات ساختاری رحم، لوله‌های فالوپ مسدود شده و در اغلب موارد تخمکهای ناسالم باشد.

بیش از 15 درصد زنان در زمانی در طول زندگی برای باردار شدن، دچار مشکلاتی میشوند. باردار نشدن زمانی یک مشکل خوانده میشود، که فرد بعد از یک سال تلاش، همچنان ناکام مانده باشد. از زمانی که مشکلات باروری گریبانگیر بیش از 3/7 ملیون زوج آمریکایی شده است، تحقیقات وسیعی پیرامون اثرات شیوه‌ی زندگی و رژیم غذایی بر این موضوع انجام میشود.

در حدود یک سوم از مشکلات باروری گزارش شده، اشکال از جانب مرد است. یک سوم از جانب زن و یک سوم باقی مانده از سوی هر دو زوج است. مشکلات مردان معمولا به تعداد اسپرمهای سالم مربوط میشود. ولی مشکلات زنان میتواند ناشی از چندین عامل مختلف باشد: مشکلات ساختاری رحم، لوله‌های فالوپ مسدود شده و در اغلب موارد تخمکهای ناسالم.

رژیم های غذایی و شیوه ی زندگی هم میتوانند عامل بوجود آورنده ی این مشکلات باشد. در اینجا به چند مورد از این موارد اشاره میکنیم:

وزن

 وزن زنان میتواند قدرت باروری آنان را تحت تاثیر قرار دهد. در حقیقت، طبق تحقیقات انجمن پزشکی زاد و ولد آمریکا، 12 درصد ناباروریها ناشی از نامتعادل و نامناسب بودن وزن افراد است. میزان کم چربی بدن مقدار هورمون استروژن را به قدری کاهش میدهد که قدرت باروری را از بین میبرد. همینطور زیاد بودن چربی بدن میزان هورمون استروژن را افزایش میدهد، که در این حال این هورمون مثل قرصهای ضدبارداری عمل کرده و تخمک گذاری را متوقف میکند. همچنین چاقی، باعث میشود تا درمانهای موجود کارساز نباشند.

تنها زنان نیستند که با اضافه وزن قدرت باروری را از دست بدهند. مطالعات مختلف نشان میدهند که اضافه وزن مردان تولید اسپرمهای ناسالم را افزایش میدهد. تعدادی از محققان توصیه میکنند که مردان برای حفظ قدرت باروری، باید مقدار فراوانی سبزیجات و میوه‌های تازه مصرف کنند. این مواد با فراهم کردن آنتی اکسیدانت، از آسیب دیدن اسپرمها جلوگیری میکنند. ولی در کل، تحقیقات نتایج مختلف و متفاوتی ارائه کرده‌اند.

 

سندرم پلی کیستیک تخمدان

 این بیماری ناشی از عملکرد غیرطبیعی غدد درون ریز بدن است، که اغلب تخمک گذاری را دچار مشکل میکند. در زنانی که به این اختلال گرفتارند، میزان هورمونهای جنسی و هورمون انسولین نامتعادل است. و تولید تخمک و چرخه‌ی قاعدگی اغلب دچار مشکل میشوند. علاوه بر نازایی، این اختلال خطر ابتلا به دیابت، بیماریهای قلبی و انواعی از سرطانها را افزایش میدهد. خوشبختانه، کاهش وزن فقط به میزان 5 درصد برای طبیعی شدن سطح هورمونها در بدن و بازگشت قدرت باروری کافی است. فعالیتهای فیزیکی منظم نیز اثر بسزایی دارند. همینطور رژیم غذایی حاوی فیبر نیز مهم است.

 

کم خونی

 کمبود سلولهای خونی سالم ناشی از کمبود آهن، کمبود ویتامین B-12 و کبود فولات، با ناباروری رابطه‌ی مستقیم دارد. تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است ولی میتوان گفت که زنان میتوانند با رژیم غذایی سالم، از بروز بسیاری از انواع کم خونی‌ها پیشگیری کنند. برای پیشگیری از کمبود فولات مقدار فراوانی سبزیجات و حبوبات مصرف کنید. اگر از محصولات حیوانی استفاده نمی‌کنید (ازجمله لبنیات)، از غذاهای غنی شده و مکملهای غذایی برای دریافت میزان کافی ویتامین B-12 استفاده کنید.

 

رژیم غذایی

 عادتهای غذایی متعادل و سالم میتواند به قدرت باروری کمک کند. در یک مطالعه‌ی وسیع، بیش از 17000 پرستار گزارش دادند زنانی که رژیم های غذایی مناسب دارند بیشتر از 66 درصد، کمتر به اختلالات باروری و تخمک گذاری دچار میشوند. زنان مورد مطالعه در این تحقیق رژیم غذایی سرشار از چربی‌های سیرنشده (این چربی در روغن زیتون و آجیل یافت میشود) و پروتئینهای گیاهی و چربیهای ترانس بسیار کم داشتند. این نوع عادتهای غذایی باعث میشوند که میزان انسولین به طور طبیعی به حد معمولی برسد و این امر باعث مهیا شدن آنتی اکسیدانتهای ضروری میشود.

 

تنباکو

 مصرف تنباکو قدرت باروری را هم در مردان و هم در زنان تحدید میکند. تنباکو در زنان خطر بوجود آمدن جهشهای ژنتیکی را در تخمک افزایش میدهد. همچنین در مردان باعث تولید اسپرمهای ناسالم، کاهش میزان تولید اسپرم و اختلال در قدرت حرکتی اسپرمها میشود. همچنین نیکوتین و سایر مواد شیمیایی، تخمک گذاری را با کاستن از میزان ترشح استروژن دچار مشکل میکنند.

باید توجه داشت که نتایج بسیاری از این تحقیقات تنها رابطه‌ی بین شیوه‌ی زندگی و بیماریها را مشخص میکنند، و در بیان علت وقوع این پدیده‌ها ناتوان‌اند.

تعریف ناباروری

بسیاری از زوج های مراجعه کننده به مراکز درمانی وقتی خود را نابارور می خوانند از تعریف دقیق ناباروری مطلع نیستند. پروسه باروری فرایندی است که به احتمالات زیادی متکی است و شما با عدم موفقیت برای باروری در چند ماه اول روابط جنسی نمیتوانید خود را ناتوان در باروری بدانید. علاوه بر این  عوامل مختلفی بر باروری موثر اند که ممکن است شما با رعایت نکردن آنها تصور ناباروری داشته باشید.

احتمال باروری در یک رابطه جنسی چقدر است ؟

احتمال باروری در شرایطی تعریف می شود که فرد کاملا سالم باشد و تعادل هورمونی در بدن او کاملا نرمال باشد. همچنین مرد بایستی از سلامت کامل برخوردار بوده و مشکلات حرکتی و یا ساختاری در اسپرم مرد وجود نداشته باشد. همچنین بایستی رابطه جنسی در زمان تخمک گذاری انجام شده باشد و فاصله زیاد رابطه با زمان تخمک گذاری احتمال باروری را به شدت کاهش می دهد.

شاید تصور کنید در این شرایط و در شرایطی که زمان تخمک گذاری به درستی تخمین زده شود باروری بایستی نزدیک به 100 درصد باشد اما ذهنیت شما با دیدن این نمودار تغییر خواهد کرد:

احتمال باروری با فاصله تخمک گذاری 

 پس در صورتی که شما در سن مناسب، در شرایط سلامت کامل در زمان مناسب رابطه جنسی داشته باشید در حدود 30 درصد شانس باروری دارید !! حال به مساله سن بپردازیم:

همانطور که در مقالات گذشته صحبت شد، سن رابطه مستقیمی با باروری داشته و با بالا رفتن سن باروری کاهش خواهد داشت. 

این کاهش با سن زنان رابطه مستقیم تری داشته پس در یک نمودار ساده میزان باروری نسبت به سن زنان را نیز مورد بررسی قرار می دهیم :

میزان باروری نسبت به سن زنان

با افزایش سن زنان از سن ایده آل یعنی 22 سالگی احتمال باروری کاهش پیدا می کند. از آنجایی که بسیاری از افراد در کشور ما در حدود 25 تا 30 سال ازدواج می کنند و بعد از آن اقدام به باروری می نمایند، پس درصد باروری در حدود 20 درصد قابل بر آورد است.

علاوه بر این شرایط جانبی، تغذیه ای، عفونت و آلودگی های گذرای سیستم تناسلی زن و مرد و ... میتواند بر درصد باروری موثر باشد. پس در صورتی که در ماه ها تلاش برای باروری موفقیتی حاصل نشد نا امید نشوید ! شما ناباروری نیستید.

ناباروري را اين طور تعريف می کنند: ناتواني يك زوج در باردار شدن پس از يك سال رابطه جنسي بدون جلوگيري از بارداري با شرایط صحیح.

ناباروري در ده تا پانزده درصد از زوج ها ديده مي شود. علل ناباروري مي تواند مربوط به زن يا مرد يا هر دو باشد. حدود 40% از مشكلات ناباروري مربوط به مردان، 40% مربوط به زنان و حدود10% مربوط به هر دو است. در حدود 10% از زوج ها نيز عامل ناباروري مشخص نيست. به عبارت ديگر در اين زوج ها هر دو نفر با توجه به انجام آزمايش هاي موجود مشكلي ندارند ولي به علل نامشخصي بچه دار نمي شوند. ناباروری می تواند دائمی و یا گذرا باشد.

ممکن است یک عفونت ساده که می تواند با یک دوره آنتی بیوتیک تراپی درمان شود عامل ناباروی باشد و یا یک مشکل ژنتیکی که تنها از طریق روش های مبتنی بر IVF قابل درمان است.

طي دو دهه اخير گام هاي بلندي در رابطه با تشخيص و درمان ناباروري برداشته شده است و حدود 65 درصد از زوج هاي نابارور با استفاده از روش هاي موجود صاحب فرزند شده اند. مرکز باروری و ناباروری پیام با ارائه خدمات مختلف در زمینه IVF، میکرواینجکشن، IUI، PRP و ... برای زوج های نابارور زیادی امکان داشتن فرزند سالم را ایجاد نموده است.

علل ناباروري در زنان

1) اختلال در تخمك گذاري 

اختلال در تخمك گذاري، علت عمده ناباروري در زنان است. به طوري كه 39% علل ناباروري زنان مربوط به اين مسئله است . بدون عمل تخمك گذاري لقاح انجام نمي شود و بنابراين زن باردار نمي شود . بعضي از زن ها ممكن است تخمك گذاري نكنند و يا به طور نامنظم و كم تخمك گذاري كنند و بنابراين ممكن است يا عادت ماهيانه نداشته باشند و يا عادت ماهيانه آنها كم و نامنظم باشد و حتي بعضي خانم ها با آنكه داراي عادت ماهيانه منظم هستند، داراي اختلال در تخمك گذاري هستند.

2) اختلال در لوله هاي رحمي

در بعضي زنان، لوله هاي رحمي به طور كامل و يا ناقص بسته است. در نتيجه اسپرم به تخمك نمي رسد. بسته بودن لوله هاي رحمي مي تواند به دليل عفونت، آندومتريوز و يا چسبندگي هايي پس ازعمل جراحي باشد. همچنين ممكن است اين لوله ها پس از يك حاملگي خارج رحمي بسته شوند. در كشورهاي در حال توسعه نسبت به كشورهاي توسه يافته به علت شيوع بيماري هاي عفوني دستگاه توليدمثلي، ميزان اختلال در لوله هاي رحمي بيشتر است. به طور كلي 30% علل ناباروري زن ها مربوط به اختلال در لوله هاي رحمي است .

3) آندومتريوز

آندومتريوز، حالتي است كه در آن سنگفرش رحم (آندومتر)‌ رشد می کند و از رحم هم فراتر مي رود و لوله هاي رحمي را نيز مي پوشاند و حتي آنها را مي بندد و در عمل تخمك گذاري اختلال به وجودمي آورد. آندومتريوز علت 13% موارد ناباروري است  و حدود 70% زنان داراي آندومتريوز، نابارور هستند.

4)‌اختلال درگردن رحم يا رحم 

ناهنجاري هاي گردن رحم مي تواند سبب ناباروري شود كه از آن جمله مي توان به مشكلات مربوط به ساختمان بدن، عفونت هاي گردن و رحم و يا كيفيت نامناسب ترشحات رحم اشاره كرد. از طرفي تومورهاي بدخيم رحم و يا بعضي جاي زخم هاي موجود در ديواره رحم مسبب ناباروري است.

5)‌ مشكلات دستگاه ايمني بدن

مشكلات مربوط به دستگاه ايمني بدن و عوامل ايمونولوژيك نقش مهمي در ايجاد ناباروري دارند. تشخيص و درمان اينگونه بيماران مشكل است. در بعضي خانم ها،‌ عليه اسپرم مرد ماده اي بنام آنتي بادي ترشح مي شود كه اسپرم ها را از بين مي برد و يا آنها را غيرفعال مي كند و يا حتي سبب سقط خود به خود در بعضي از آبستني ها مي شود.

علل ناباروري  در مردان

1)اختلالات مربوط به اسپرم

 به طور طبيعي، در بيضه مرد اسپرم توليد مي شود و به هنگام انزال از وي خارج مي شود. اگر در موارد زير اختلالي باشد، شانس لقاح كم شده و مرد نابارور محسوب مي شود.

‌تعداد كم اسپرم

عدم بلوغ اسپرم

شكل غيرطبيعي اسپرم

عدم توانايي حركت مناسب اسپرم

عواملي كه بر تعداد،  شكل،‌ بلوغ و حركت اسپرم تأثير منفي دارند عبارتند از:

بيماري هاي عفوني: بيماري هاي عفوني با شرايط التهابي نظير بيماري اوريون سبب عفونت مجاري تناسلي يا التهاب و از بين رفتن بيضه ها در مرد مي شوند. حدود 25% مرداني كه بعد از بلوغ دچار اوريون مي شوند نابارور مي شوند.

‌اختلالات هورموني

اختلالات هورموني سبب حدود 5-2% مشكلات ناباروري در مردان مي شود. توليد نامناسب هورمون هاي FSH و LH بر توليد هورمون مردانگي يا تستوسترون و توليد اسپرم تأثير دارند.

مشكلات مربوط به دستگاه ايمني بدن

در بدن بعضي مردان عليه اسپرم خودشان ماده اي به نام آنتي بادي توليد مي شود كه سبب كاهش حركت اسپرم يا به هم چسبيدن آنها مي شود.

2)‌ ناهنجاري هاي مربوط به ساختمان بدن

بعضي عوامل نظير بسته بودن لوله هاي خروج اسپرم (دفران، اپيديديم)‌ سبب ناباروري در مردان مي شود . بسته شدن لوله هاي خروج اسپرم مي تواند به علل مادرزادي، نقص ژنتيكي، عفونت ها يا التهاب هاي دستگاه ادراري – تناسلي باشد. البته جاي جراحي هاي قبلي نيز مي تواند اين لوله ها را ببندند.

از جمله عوامل ديگر ناباروري در مردان واريكوسل است. در اين حالت رگهاي درون كيسه بيضه متسع مي شود و كيفيت اسپرم كاهش مي يابد.

3)‌ عوامل ديگر 

عوامل ديگري نظير ناتواني جنسي و يا انزال زودرس نيز مي تواند عامل ناباروري  در مردان باشد.

‌علل ناباروری ژنتیکی

علل ناباروری اعم از مشکلات هورمونی و چاقی تا غیر طبیعی بودن سلول های جنسی (تخمک و اسپرم) همگی می تواند به نوعی تحت تاثیر عوامل ژنتیکی باشد. برای مثال استعداد چاقی، ابتلا به عفونت و حتی لزوم انجام یک جراحی که به ناباروری می انجامد همگی هر چند کوچک می توانند به عوامل ژنتیکی مربوط باشند. امروزه مطالعات بر روی ژنهای خاص در انسان و مدل های آزمایشگاهی تا حدودی تاثیر عوامل ژنتیکی بر ناباروری را آشکار ساخته اند.

بعضی از عوامل ژنتیکی بر ناباروری مردان تاثیر می گذارند، در حالی که بعضی عوامل دیگر بر روی هر دو جنس و یا فقط بر روی زنان تاثیر گذارند. برای مثال جابجایی های کروموزومی می تواند بر روی مردان و زنان تاثیر بگذارد اما سندروم کلاین فلتر که در آن ترکیب کروموزوم های جنسی به صورت XXY در می آید تنها مختص مردان است و سندروم ترنر که در آن بیمار فقط دارای کروموزوم جنسی X است تنها مختص زنان است.      

عوامل ناشناخته

گاه ممكن است پس از يك معاينه دقيق پزشكي، زن و شوهر كاملا‌ سالم تشخيص داده  شوند ولي به علل ناشناخته بارور نشوند. اگرچه معمولا بعد از دو سال تعداد زيادي از اين زوج ها بچه دار مي شوند، اما تعدادي از آنها حتي بعد از گذشت سه سال بدون استفاده از روش هاي پيشگيري بچه دار نمي شوند، در اين صورت بايد تحت درمان قرار بگيرند.

5 ماده غذایی افزایش دهنده باروری

زمانی که شما تمایل به باردار شدن دارید ضروری نیست که حتماً ماده غذایی خاصی را حذف کنید. در عوض غذاهایی هستند که مصرف آن‌ها بدن شما را در شرایط حساس و تحریک‌پذیر برای بارداری نگه می‌دارد.

در حالی که زمانی مردم تأثیر رژیم بر باروری را خرافه و جادوگری می‌دانستند، امروزه محققان دریافته‌اند که مطالعات زیادی این واقعیت را تأیید کرده‌ که مصرف برخی غذاهای خاص، شانس بچه‌دار شدن و بارداری را افزایش می‌دهد. دانستن این که این غذاها کدام‌ها هستند و نیز اینکه چگونه می‌توان آن‌ها را به رژیم غذایی وارد کرد می‌تواند به شما کمک کند که به راحتی از موهبت مادر شدن بهره‌مند شوید. زمانی که شما تمایل به باردار شدن دارید ضروری نیست که حتماً ماده غذایی خاصی را حذف کنید. در عوض غذاهایی هستند که مصرف آن‌ها بدن شما را در شرایط حساس و تحریک‌پذیر برای بارداری نگه می‌دارد.

1. غلات کامل

نباید مصرف کربوهیدرات‌ها و غذاهای نشاسته‌ای را کاملا کنار بگذارید بلکه لازم است عاقلانه انتخاب کنید. کربوهیدرات‌های پیچیده مانند نان‌های غلات کامل، برنج قهوه‌ای، آرد ذرت کامل، و نیز جو دو سر، به شدت کربوهیدرات های تصفیه‌شده (مانند نان سفید، برنج سفید، و آرد سفید و تصفیه‌شده) بر سطح قند خون و انسولین تأثیر نمی‌گذارند و هر ماده غذایی که برای عملکرد انسولین و تنظیم قند خون مناسب باشد، برای باروری نیز خوب است. پس جایگزینی غلات کامل به جای قندهای ساده و مواد نشاسته‌ای بدون فیبر نظیر نان سفید، بیسکویت و شیرینی می‌تواند تأثیر مهمی در افزایش باروری داشته باشد.

به چربی‌های اشباع و نیز چربی‌های ترانس خیلی محکم "نه" بگویید و

چربی‌های غیراشباع و گیاهی را در رژیم غذایی جایگزین آن‌ها کنید. در این

میان روغن‌های امگا 3 بهترین دوست شما در افزایش باروری‌اند

2. پروتئین گیاهی

پروتئین‌های با منبع گیاهی نظیر لوبیاها، نخودفرنگی، و بادام‌زمینی بر خلاف پروتئین گوشت قرمز و ماکیان با افزایش حساسیت به باروری در ارتباط هستند. لوبیا و حبوبات همچنین میزان بالایی آهن دارند؛ ماده‌ای که یک کمک‌کننده به باروری در نظر گرفته می‌شود. البته منظور این نیست که برای افزایش باروری گیاه‌خوار شوید بلکه محدود کردن میزان مصرف گوشت قرمز برای این منظور از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد.

 

3. محصولات لبنی پرچرب

شاید از شنیدن این حقیقت که شیر کامل و پرچرب، ماست پرچرب محلی و حتی بستنی از مواد غذایی‌ای هستند که باروری را افزایش می‌دهند تعجب کنید. اما مطالعه‌ای که توسط دانشگاه هاروارد انجام شده نشان داده که زنانی که از این مواد غذایی استفاده می‌کنند (در مقایسه با زنانی که لبنیات کم چرب مصرف می کرند) کمتر دچار مشکلات تخمک‌گذاری و ناباروری می‌شوند. به علاوه آنکه لبنیات حاوی کلسیم هستند و کلسیم از مهم‌ترین مواد مغذی در باروری است. البته محققین مصرف افراطی این مواد غذایی را هرگز توصیه نکرده‌اند و مصرف یک واحد از این مواد غذایی را در افزایش قدرت باروری موثر دانسته‌اند.

باروری

4. میوه و سبزی‌های تازه

مزیت‌های مصرف میوه و سبزی در افزایش قدرت باروری آن قدر زیاد است که نمی‌دانیم از کجا شروع کنیم! اصلاً توجه کرده‌اید که امروزه ناباروری چقدر شایع شده است؟ و از طرفی توجه دارید که مصرف میوه و سبزی در میان دختران نوجوان چقدر کاهش یافته است؟! میوه‌ها و سبزی‌ها، سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها هستند که سلامتی عمومی و مخصوصاً سلامت تولیدمثلی و تخمک‌گذاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. علاوه بر تمام مزایای سبزی‌ها و میوه‌ها، مرکبات و مخصوصاً پرتقال، توت‌فرنگی و سبزیجات برگ سبز، میزان بالایی فولات دارند. همان طور که می دانید فولات ماده مغذی بسیار مهمی است که علاوه بر اهمیت افزایش باروری، کمبود آن در 28 روز اول بارداری نقایص جبران‌ناپذیری در جنین برجای خواهد گذاشت. یعنی زمانی که حتی مادر هنوز از بارداری خود مطلع نیست.

 

5. حقایق اصلی در افزایش باروری: چربی‌های امگا 3، PUFA ها و MUFA ها

به چربی‌های اشباع و نیز چربی‌های ترانس خیلی محکم "نه" بگویید و چربی‌های غیراشباع و گیاهی را در رژیم غذایی جایگزین آن‌ها کنید. در این میان روغن‌های امگا 3 بهترین دوست شما در افزایش باروری‌اند. این چربی‌ها التهاب را کاهش داده و حساسیت به انسولین را بالا می‌برند. می‌دانید کجا می‌توان آن‌ها را پیدا کرد؟ مغزها، روغن کانولا، کلزا، زیتون، ماهی ساردین، میگو و البته تخم کتان از جمله منابع غذایی این چربی‌های مفید هستند.

فولات ماده مغذی بسیار مهمی است که علاوه بر اهمیت افزایش باروری، کمبود

آن در 28 روز اول بارداری نقایص جبران‌ناپذیری در جنین برجای خواهد گذاشت.

یعنی زمانی که حتی مادر هنوز از بارداری خود مطلع نیست

 شما می‌توانید این غذاها را به روش‌های مختلفی با هم ترکیب کنید و وعده‌های غذایی مناسبی داشته باشید که حساسیت فیزیولوژیک بدن به باروری را افزایش می‌دهند. مثلاً حریره بادام را به وعده‌ی صبحانه خود اضافه کنید یا همراه ناهار و وعده‌های اصلی مرکبات مصرف کنید. برنج قهوه‌ای بخورید و مثلاً غذاهای همراه نان را به جای نان باگت با نان سبوس‌دار بخورید. غذایی از ذرت و پنیر درست کنید و یا خوراک حبوبات و ماست را امتحان کنید. این تجربه‌های جدید همگی می‌توانند عامل کمکی در افزایش باروری در شما باشند.