ناباروری مردان

 وقتی زوجی بدون جلوگیری با هم رابطه زناشویی دارند و بعد از یک سال خانم باردار نمی شود لازم است از نظر ناباروری بررسی شوند. بعد از معاینه بالینی از مرد آزمایش اسپرم گرفته می شود و براساس نتیجه آزمایش گفته می شود وضعیت اسپرم مرد طبیعی یا کم است یا اینکه هیچ اسپرمی وجود ندارد و نیاز به درمان های ناباروری پیش می آید. دلایل ناباروری مردانه مشخص است. دلایل بسیار متفاوت و متعددی وجود دارد. از آن جمله می توان به اختلالات هورمونی و کروموزومی بیماری های سیستمیک و عمومی ، عفونت های دستگاه تناسلی، انسداد دستگاه انتقال اسپرم، برخی ضربه ها، عوارض برخی جراحی ها و داروها، مصرف الکل، سیگار و... اشاره کرد.

● واریکوسل

واریکوسل بیماری مادرزادی است و اکتسابی نیست. در این بیماری وریدهای دور بیضه متورم می شوند و اختلال اسپرم ایجاد می کنند. همانطور که گفتید واریکوسل بیماری نسبتا شایعی است و ۱۵ درصد مردان ممکن است به آن دچار شوند اما واریکوسل، تنها در یک تا ۲ درصد بیماران ایجاد اختلالات اسپرموگرام و ناباروری می کند. به عبارتی تمام واریکوسل ها ناباروری نمی دهند. واریکوسل با توجه به شدتی که دارد، دخالتش در ناباروری متفاوت است. هرچه شدت و اختلال ایجاد شده توسط آن شدیدتر باشد میزان دخالت آن در ناباروری بیشتر است.

واریکوسل خود را در سن بلوغ نشان می دهد و گاهی بدون علامت است و فرد در یک معاینه اتفاقی یا بعدها برای درمان ناباروری متوجه آن می شود. در برخی افراد نیز واریکوسل با علامت هایی نظیر سنگینی و درد مختصر بیضه در یک طرف یا دوطرف بروز می کند.

● واریکوسل و ناباروری

اثرات واریکوسل در ناباروری به ۲ گروه تقسیم می شود؛ اثرات درازمدت شامل تاثیر در رشد بیضه و اثر فوری شامل تاثیر بر اسپرم! اثر فوری با جراحی بازگردانده می شود. اگر واریکوسل توسط لاپاراسکوپی درمان شود، احتمال آنکه اختلال ناباروری تصحیح شود و اسپرم به وضعیت عادی برگردد زیاد است. در ۵۰درصد موارد در واریکوسل شدید درمان باعث بازگشت قدرت باروری تا حد کامل در فرد می شود اما در برخی موارد باروری طبیعی اصلاح نمی شود.

اگر واریکوسل خیلی شدید باشد و زود خود را نشان دهد، گاهی باعث کاهش اندازه بیضه می شود و درمان خود واریکوسل در این شرایط سلامت فرد را به طور کامل بازنمی گرداند و اثرات دائم آن ماندگار است. یکی از عوارض جراحی واریکوسل، هیدروسل یعنی تجمع آب دور بیضه است اما شایع نیست. در ۵ تا ۷ درصد موارد در افراد بروز می کند. هیدروسل یک عارضه وخیم نیست و در مواردی اصلا به درمان نیاز ندارد اما اگر شدید باشد با یک جراحی ساده برطرف می شود.

● اختلالات اسپرم

یکی دیگر از دلایل ناباروری اختلالات اسپرم است.یکی از شایع ترین مواردی که باعث ناباروری می شود اختلال اسپرم یا وجودنداشتن اسپرم است. اگر اسپرم در آزمایش اصلا وجود نداشته باشد ۲ دلیل عمده دارد؛ اول اینکه اسپرم تولید می شود اما منتقل نمی شود. دوم اینکه اسپرم اصلا تولید نمی شود یا به حدی اندک است که در مایع منی خارج نمی شود. وقتی اسپرم تولید می شود اما منتقل نمی شود، معنایش این است که این افراد دچار انسداد مجاری منتقل کننده هستند که از جمله شایع ترین علل ناباروری است. در این گروه از افراد به رغم سالم?بودن بیضه و وجود نداشتن اختلالات هورمونی، در مایع منی اسپرم وجود ندارد. دلیل این موضوع می تواند جراحی هایی باشد که در آن ناحیه، صورت گرفته و باعث بسته شدن مجاری شده است. در اکثر مواقع این مساله قابل درمان است اما در صورتی که تولید اسپرم دچار مشکل باشد، درمان سخت می شود. بیماری های اولیه یا برخی بیماری ها می توانند باعث شوند که در یک مرد اسپرم تولید نشود یا میزان آن اندک باشد.

● باروری مردانه فاقد اسپرم

برخی از بیماری های دخیل در کاهش میزان اسپرم قابل درمان هستند و با درمان هورمونی یا سایر درمان ها می توان آن را برطرف کرد اما برخی قابل درمان نیستند و از روش های کمک باروری جدید باید استفاده و با کمک مقدار کمی از اسپرم باروری را ایجاد کرد. در صورتی که اصلا اسپرم وجود نداشته باشد نیز فرد می تواند از جنین اهدایی استفاده کند.

وقتی با تمام بررسی ها و درمان های دارویی و عمل واریکوسل مقدار اسپرم برای بارداری طبیعی کافی نباشد از روش های کمک باروری (art) استفاده می شود. ساده ترین روش IUI است . در این روش اسپرم داخل رحم قرار می گیرد. روش دیگر IVF است که در آن اسپرم گرفته شده و در آزمایشگاه کنار تخمک قرار می گیرد. روش دیگر میکرواینجکشن یا ICS است. در این روش اسپرم داخل تخمک تزریق می شود. شانس باروری در این روش بالاتر از سایر روش هاست و تعداد اسپرم لازم بسیار کمتر است.

● شانس موفقیت چقدر است؟

تقریبا می توان گفت جز در موارد نادر، این روش، باروری ایجاد می کند و تا ۳۵،۳۰ درصد موفقیت آمیز است.

متاسفانه در شرایط فعلی سن ازدواج روز به روز بالاتر می رود و افراد در سن های بالا اقدام به باروری می کنند. اما بایستی توجه داشت که افزایش سن باعث کاهش باروری می شود. درست است که شنیده شده که بعضی در سن های بالای 50 نیز توسط IVF باردار شده اند اما بد نیست بدانید که شانس باروری حتی با IVF بعد از 45 سالگی 1 تا 2 درصد است.

مي‌توان گفت مهم‌ترين فاكتور در باروري زنان «سن»‌ آن‌هاست، البته موارد زيادي بوده كه زنان حتي در 50 سالگي و پس از انجام درمان‌هاي ناباروري باردار شده‌اند. اما خب آمار اين گونه است: «حتي با انجام درمان‌هايي مثل IVF شانس باروري در 45سالگي حدود يك تا 2درصد است.» دليل اين موضوع هم ساده است: «با بالا رفتن سن زنان ميزان تخمك‌هاي سالم كاهش مي‌يابد، از بعد 35 سالگي هم سيستم داخل بدن كه باعث آزاد شدن تخمك‌ها در هر ماه مي‌شود، شروع به تخريب مي‌كند و درنتيجه مكانيسم باروري زنان دچار مشكل مي‌شود. اما به هرحال شيوه‌هاي جديد باروري باعث شده كه اميد به باروري در زنان با سن‌هاي بالاتر افزايش يابد. براساس آمار مركز ملي سلامت آمريكا در فاصله سال‌هاي 1990 تا 2005 ميزان تولد فرزندان مادران 35 تا 39 ساله نسبت به دهه قبل 50درصد افزايش يافت و ميزان تولد فرزندان مادران 40 تا 44 نسبت به دهه قبل از ‌آن 100درصد افزايش يافته است.

40 سال پیش دکتر Jean Purdy که به گفته بسیاری او اولین جنین شناس تاریخ است، مشاهده کرد که جنین ها در محیط آزمایشگاهی توانستند تا مرحله 8 سلولی تکثیر شوند. دکتر پوردی بعد از این مشاهده جنین های آماده شده را به رحم زنی به نام لزلی براون منتقل کرد و 38 هفته بعد اولین کودک حاصل از IVF به نام لوئیز براون به دنیا آمد. این دختر در  هنگام تولد ۲/۶۰۸ کیلوگرم وزن داشت. در آن زمان بسیاری این رویداد را یک معجزه می دانستند. تولد لوئیز یک اتفاق بزرگ در تاریخ علم دنیا بود.

پدر لوئیز می گوید : روزی که لوئیز به دنیا آمد، بیش از 60 آزمایش مختلف برای بررسی نرمال بودن او انجام شد. ازدحام خبرنگاران و عکاسان به نحوی بود که نیروهای پلیس برای کنترل آنها در بیمارستان حضور داشتند. بیش از 100 روزنامه نگار در محل بیمارستان جمع شده بودند. همسر من با تمام وجود یک بچه میخواست و در نهایت به خواسته اش رسید.

لوئیس اکنون 40 ساله است و یک زندگی کاملا طبیعی دارد. مردم زیادی در دنیا او را می شناسند و بسیاری از افراد با او ملاقات می کنند و یا به وی نامه می نویسند. لوئیس اکنون 2 پسر دارد که هر دو را به صورت طبیعی و بدون نیاز به روش های کمک باروری به دنیا آورده. لوئیز نوید درمان ناباروری و بارور شدن بسیاری از زوج هایی است که در حسرت داشتن فرزند بوده اند.