ناباروری در زنان

ناباروری زنان میتواند ناشی از: مشکلات ساختاری رحم، لوله‌های فالوپ مسدود شده و در اغلب موارد تخمکهای ناسالم باشد.

بیش از 15 درصد زنان در زمانی در طول زندگی برای باردار شدن، دچار مشکلاتی میشوند. باردار نشدن زمانی یک مشکل خوانده میشود، که فرد بعد از یک سال تلاش، همچنان ناکام مانده باشد. از زمانی که مشکلات باروری گریبانگیر بیش از 3/7 ملیون زوج آمریکایی شده است، تحقیقات وسیعی پیرامون اثرات شیوه‌ی زندگی و رژیم غذایی بر این موضوع انجام میشود.

در حدود یک سوم از مشکلات باروری گزارش شده، اشکال از جانب مرد است. یک سوم از جانب زن و یک سوم باقی مانده از سوی هر دو زوج است. مشکلات مردان معمولا به تعداد اسپرمهای سالم مربوط میشود. ولی مشکلات زنان میتواند ناشی از چندین عامل مختلف باشد: مشکلات ساختاری رحم، لوله‌های فالوپ مسدود شده و در اغلب موارد تخمکهای ناسالم.

رژیم های غذایی و شیوه ی زندگی هم میتوانند عامل بوجود آورنده ی این مشکلات باشد. در اینجا به چند مورد از این موارد اشاره میکنیم:

وزن

 وزن زنان میتواند قدرت باروری آنان را تحت تاثیر قرار دهد. در حقیقت، طبق تحقیقات انجمن پزشکی زاد و ولد آمریکا، 12 درصد ناباروریها ناشی از نامتعادل و نامناسب بودن وزن افراد است. میزان کم چربی بدن مقدار هورمون استروژن را به قدری کاهش میدهد که قدرت باروری را از بین میبرد. همینطور زیاد بودن چربی بدن میزان هورمون استروژن را افزایش میدهد، که در این حال این هورمون مثل قرصهای ضدبارداری عمل کرده و تخمک گذاری را متوقف میکند. همچنین چاقی، باعث میشود تا درمانهای موجود کارساز نباشند.

تنها زنان نیستند که با اضافه وزن قدرت باروری را از دست بدهند. مطالعات مختلف نشان میدهند که اضافه وزن مردان تولید اسپرمهای ناسالم را افزایش میدهد. تعدادی از محققان توصیه میکنند که مردان برای حفظ قدرت باروری، باید مقدار فراوانی سبزیجات و میوه‌های تازه مصرف کنند. این مواد با فراهم کردن آنتی اکسیدانت، از آسیب دیدن اسپرمها جلوگیری میکنند. ولی در کل، تحقیقات نتایج مختلف و متفاوتی ارائه کرده‌اند.

 

سندرم پلی کیستیک تخمدان

 این بیماری ناشی از عملکرد غیرطبیعی غدد درون ریز بدن است، که اغلب تخمک گذاری را دچار مشکل میکند. در زنانی که به این اختلال گرفتارند، میزان هورمونهای جنسی و هورمون انسولین نامتعادل است. و تولید تخمک و چرخه‌ی قاعدگی اغلب دچار مشکل میشوند. علاوه بر نازایی، این اختلال خطر ابتلا به دیابت، بیماریهای قلبی و انواعی از سرطانها را افزایش میدهد. خوشبختانه، کاهش وزن فقط به میزان 5 درصد برای طبیعی شدن سطح هورمونها در بدن و بازگشت قدرت باروری کافی است. فعالیتهای فیزیکی منظم نیز اثر بسزایی دارند. همینطور رژیم غذایی حاوی فیبر نیز مهم است.

 

کم خونی

 کمبود سلولهای خونی سالم ناشی از کمبود آهن، کمبود ویتامین B-12 و کبود فولات، با ناباروری رابطه‌ی مستقیم دارد. تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است ولی میتوان گفت که زنان میتوانند با رژیم غذایی سالم، از بروز بسیاری از انواع کم خونی‌ها پیشگیری کنند. برای پیشگیری از کمبود فولات مقدار فراوانی سبزیجات و حبوبات مصرف کنید. اگر از محصولات حیوانی استفاده نمی‌کنید (ازجمله لبنیات)، از غذاهای غنی شده و مکملهای غذایی برای دریافت میزان کافی ویتامین B-12 استفاده کنید.

 

رژیم غذایی

 عادتهای غذایی متعادل و سالم میتواند به قدرت باروری کمک کند. در یک مطالعه‌ی وسیع، بیش از 17000 پرستار گزارش دادند زنانی که رژیم های غذایی مناسب دارند بیشتر از 66 درصد، کمتر به اختلالات باروری و تخمک گذاری دچار میشوند. زنان مورد مطالعه در این تحقیق رژیم غذایی سرشار از چربی‌های سیرنشده (این چربی در روغن زیتون و آجیل یافت میشود) و پروتئینهای گیاهی و چربیهای ترانس بسیار کم داشتند. این نوع عادتهای غذایی باعث میشوند که میزان انسولین به طور طبیعی به حد معمولی برسد و این امر باعث مهیا شدن آنتی اکسیدانتهای ضروری میشود.

 

تنباکو

 مصرف تنباکو قدرت باروری را هم در مردان و هم در زنان تحدید میکند. تنباکو در زنان خطر بوجود آمدن جهشهای ژنتیکی را در تخمک افزایش میدهد. همچنین در مردان باعث تولید اسپرمهای ناسالم، کاهش میزان تولید اسپرم و اختلال در قدرت حرکتی اسپرمها میشود. همچنین نیکوتین و سایر مواد شیمیایی، تخمک گذاری را با کاستن از میزان ترشح استروژن دچار مشکل میکنند.

باید توجه داشت که نتایج بسیاری از این تحقیقات تنها رابطه‌ی بین شیوه‌ی زندگی و بیماریها را مشخص میکنند، و در بیان علت وقوع این پدیده‌ها ناتوان‌اند.

5 ماده غذایی افزایش دهنده باروری

زمانی که شما تمایل به باردار شدن دارید ضروری نیست که حتماً ماده غذایی خاصی را حذف کنید. در عوض غذاهایی هستند که مصرف آن‌ها بدن شما را در شرایط حساس و تحریک‌پذیر برای بارداری نگه می‌دارد.

در حالی که زمانی مردم تأثیر رژیم بر باروری را خرافه و جادوگری می‌دانستند، امروزه محققان دریافته‌اند که مطالعات زیادی این واقعیت را تأیید کرده‌ که مصرف برخی غذاهای خاص، شانس بچه‌دار شدن و بارداری را افزایش می‌دهد. دانستن این که این غذاها کدام‌ها هستند و نیز اینکه چگونه می‌توان آن‌ها را به رژیم غذایی وارد کرد می‌تواند به شما کمک کند که به راحتی از موهبت مادر شدن بهره‌مند شوید. زمانی که شما تمایل به باردار شدن دارید ضروری نیست که حتماً ماده غذایی خاصی را حذف کنید. در عوض غذاهایی هستند که مصرف آن‌ها بدن شما را در شرایط حساس و تحریک‌پذیر برای بارداری نگه می‌دارد.

1. غلات کامل

نباید مصرف کربوهیدرات‌ها و غذاهای نشاسته‌ای را کاملا کنار بگذارید بلکه لازم است عاقلانه انتخاب کنید. کربوهیدرات‌های پیچیده مانند نان‌های غلات کامل، برنج قهوه‌ای، آرد ذرت کامل، و نیز جو دو سر، به شدت کربوهیدرات های تصفیه‌شده (مانند نان سفید، برنج سفید، و آرد سفید و تصفیه‌شده) بر سطح قند خون و انسولین تأثیر نمی‌گذارند و هر ماده غذایی که برای عملکرد انسولین و تنظیم قند خون مناسب باشد، برای باروری نیز خوب است. پس جایگزینی غلات کامل به جای قندهای ساده و مواد نشاسته‌ای بدون فیبر نظیر نان سفید، بیسکویت و شیرینی می‌تواند تأثیر مهمی در افزایش باروری داشته باشد.

به چربی‌های اشباع و نیز چربی‌های ترانس خیلی محکم "نه" بگویید و

چربی‌های غیراشباع و گیاهی را در رژیم غذایی جایگزین آن‌ها کنید. در این

میان روغن‌های امگا 3 بهترین دوست شما در افزایش باروری‌اند

2. پروتئین گیاهی

پروتئین‌های با منبع گیاهی نظیر لوبیاها، نخودفرنگی، و بادام‌زمینی بر خلاف پروتئین گوشت قرمز و ماکیان با افزایش حساسیت به باروری در ارتباط هستند. لوبیا و حبوبات همچنین میزان بالایی آهن دارند؛ ماده‌ای که یک کمک‌کننده به باروری در نظر گرفته می‌شود. البته منظور این نیست که برای افزایش باروری گیاه‌خوار شوید بلکه محدود کردن میزان مصرف گوشت قرمز برای این منظور از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد.

 

3. محصولات لبنی پرچرب

شاید از شنیدن این حقیقت که شیر کامل و پرچرب، ماست پرچرب محلی و حتی بستنی از مواد غذایی‌ای هستند که باروری را افزایش می‌دهند تعجب کنید. اما مطالعه‌ای که توسط دانشگاه هاروارد انجام شده نشان داده که زنانی که از این مواد غذایی استفاده می‌کنند (در مقایسه با زنانی که لبنیات کم چرب مصرف می کرند) کمتر دچار مشکلات تخمک‌گذاری و ناباروری می‌شوند. به علاوه آنکه لبنیات حاوی کلسیم هستند و کلسیم از مهم‌ترین مواد مغذی در باروری است. البته محققین مصرف افراطی این مواد غذایی را هرگز توصیه نکرده‌اند و مصرف یک واحد از این مواد غذایی را در افزایش قدرت باروری موثر دانسته‌اند.

باروری

4. میوه و سبزی‌های تازه

مزیت‌های مصرف میوه و سبزی در افزایش قدرت باروری آن قدر زیاد است که نمی‌دانیم از کجا شروع کنیم! اصلاً توجه کرده‌اید که امروزه ناباروری چقدر شایع شده است؟ و از طرفی توجه دارید که مصرف میوه و سبزی در میان دختران نوجوان چقدر کاهش یافته است؟! میوه‌ها و سبزی‌ها، سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها هستند که سلامتی عمومی و مخصوصاً سلامت تولیدمثلی و تخمک‌گذاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. علاوه بر تمام مزایای سبزی‌ها و میوه‌ها، مرکبات و مخصوصاً پرتقال، توت‌فرنگی و سبزیجات برگ سبز، میزان بالایی فولات دارند. همان طور که می دانید فولات ماده مغذی بسیار مهمی است که علاوه بر اهمیت افزایش باروری، کمبود آن در 28 روز اول بارداری نقایص جبران‌ناپذیری در جنین برجای خواهد گذاشت. یعنی زمانی که حتی مادر هنوز از بارداری خود مطلع نیست.

 

5. حقایق اصلی در افزایش باروری: چربی‌های امگا 3، PUFA ها و MUFA ها

به چربی‌های اشباع و نیز چربی‌های ترانس خیلی محکم "نه" بگویید و چربی‌های غیراشباع و گیاهی را در رژیم غذایی جایگزین آن‌ها کنید. در این میان روغن‌های امگا 3 بهترین دوست شما در افزایش باروری‌اند. این چربی‌ها التهاب را کاهش داده و حساسیت به انسولین را بالا می‌برند. می‌دانید کجا می‌توان آن‌ها را پیدا کرد؟ مغزها، روغن کانولا، کلزا، زیتون، ماهی ساردین، میگو و البته تخم کتان از جمله منابع غذایی این چربی‌های مفید هستند.

فولات ماده مغذی بسیار مهمی است که علاوه بر اهمیت افزایش باروری، کمبود

آن در 28 روز اول بارداری نقایص جبران‌ناپذیری در جنین برجای خواهد گذاشت.

یعنی زمانی که حتی مادر هنوز از بارداری خود مطلع نیست

 شما می‌توانید این غذاها را به روش‌های مختلفی با هم ترکیب کنید و وعده‌های غذایی مناسبی داشته باشید که حساسیت فیزیولوژیک بدن به باروری را افزایش می‌دهند. مثلاً حریره بادام را به وعده‌ی صبحانه خود اضافه کنید یا همراه ناهار و وعده‌های اصلی مرکبات مصرف کنید. برنج قهوه‌ای بخورید و مثلاً غذاهای همراه نان را به جای نان باگت با نان سبوس‌دار بخورید. غذایی از ذرت و پنیر درست کنید و یا خوراک حبوبات و ماست را امتحان کنید. این تجربه‌های جدید همگی می‌توانند عامل کمکی در افزایش باروری در شما باشند.

دانشمندان انگليسي موفق به دستيابي به بينش‌هاي جديد در مورد دلايل ناباروري مردان شده‌اند كه نويددهنده درمان‌هاي جديد در آينده است. 

باروري مردان تا پيش از اين تا ميزان زيادي ناديده گرفته شده و اغلب زنان مجبور به مصرف داروهاي سنگين يا انجام روشهاي پرهزينه و تهاجمي بودند. اين در حالي است كه نيمي از مشكل ناباروري در ميان زوج‌ها مربوط به مردان است. 

اكنون بررسي يك جنبه حياتي باروري مردان كه چگونگي شناور بودن سلولهاي اسپرم بوده، دانشمندان دانشگاه بيرمنگام را قادر به شناسايي درمانهاي بالقوه جديد براي تشديد سلولهاي باروركننده مرد كرده است. 

اين دانشمندان موفق به شناسايي نوعي تركيبات شيميايي شده‌اند كه قابليت شناوري سلول‌هاي اسپرم را افزايش داده و به باور دانشمندان مي‌تواند به افزايش تعداد سلولهاي داراي قابليت دستيابي به تخمك كمك كند. 

محققان در حال حاضر در حال استفاده از اين تركيبات براي توليد يك ژل جديد هستند كه شانس باروري طبيعي را بدون نياز به روشهاي پرهزينه‌اي مانند لقاح مصنوعي، افزايش دهد. 

اين پژوهش همچنين مي‌تواند به پزشكان در انتخاب سلول‌هاي سالمتر براي استفاده در روشهاي كمكي مانند لقاح مصنوعي و تلقیح داخل رحمی كمك كند. 

درمانهاي باروري اساسا بر پايه كمك به اسپرم در دستيابي به تخمك است. اكثر اين درمان‌ها شامل انجام عمليات تهاجمي بر روي زنان حتي در صورت سالم بودن آنها است. 

دانشمندان اكنون در مراحل اوليه آزمايش‌هايي هستند كه باعث شناور شدن اسپرم‌هاي بيشتر در گردنه رحم مي‌شود بدين معني كه اسپرم بيشتري قادر به ورود در رحم خواهد بود. اين كار باعث افزايش قدرت باروري خواهد شد. 

دانشمندان در آزمايش‌هاي خود دريافتند كه سلولهاي موفق‌تر اسپرم به شيوه‌هاي خاص، خود را حركت مي‌دهند. آنها اكنون در تلاش براي ثبت مولكولهايي هستند كه قادر به افزايش اين حركت اسپرم‌ها با هدف تركيب آنها در يك ژل هستند تا زوجها بتوانند از آن براي افزايش قدرت باروري مردان استفاده كنند.

یائسگی در مردان

بررسی ‌ها نشان داده است، ۷ درصد مردان ۱۰ تا ۶۰ سال، ۲۲ درصد مردان ۶۰ تا ۸۰ سال و ۳۶ درصد مردان ۸۰ تا ۱۰۰ سال دچار کمبود تستوسترون هستند.

در مردان غدد هیپوتالاموس و هیپوفیز وظیفه کنترل ترشح تستوسترون را بر عهده دارند. ترشح نوعی هورمون به نام GnRH توسط هیپوتالاموس به هیپوفیز کمک می‌ کند تا هورمونی موسوم به LH را ترشح کند که بر سلول‌ های بدن (سلول‌های لیدیگ) تاثیر می‌ گذارد.

نشانه ‌های کاهش تستوسترون در مردان چندان قابل تشخیص نیست، چون مکانیسم‌ های کمکی نظیر تولید هورمون ‌های آندروژن توسط غدد فوق ‌کلیوی بر آن تاثیر می ‌گذارد. وقتی میزان ترشح تستوسترون کاهش می ‌یابد، بدن مقداری از هورمون پیش ساز تستوسترون را تبدیل به تستوسترون می‌ کند، اما از نشانه‌ های کاهش تستوسترون در بدن می ‌توان به سردرد، کاهش قدرت دید، کوتاهی قد در نتیجه ی پوکی استخوان و کم خونی جزیی اشاره کرد.

هورمون ‌درمانی جایگزین

هورمون درمانی جایگزین از سال ۱۹۹۰ در آمریکا به وجود آمد و طرفداران زیادی پیدا کرد، به طوری که تجویز آن بین سال ‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۲ به ۱۷۰ درصد رسید.

پزشکان معمولا تستوسترون را از راه درون عضله ‌ای یا زیرپوستی تزریق می ‌کنند. در مردانی که به اندازه کافی بدن شان تستوسترون تولید نمی ‌کند، دریافت این هورمون می ‌تواند مفید باشد و بر حجم ماهیچه ‌ای، اخلاق و خواب آن ها تاثیر بگذارد، اما به نظر نمی ‌رسد تزریق این هورمون بر میل جنسی و قدرت بدنی چندان تاثیری داشته باشد. البته باید به این موضوع نیز توجه داشت که هورمون درمانی جایگزین در مردان می ‌تواند خطراتی نیز به دنبال داشته باشد و پزشک مربوطه باید پروستات و میزان هموگلوبین خون را در مردان تحت معالجه، زیر نظر داشته باشد.

چگونه می‌ توان از کاهش تستوسترون جلوگیری کرد؟

به جز افزایش سن، عوامل بسیاری در کاهش تستوسترون دخیل هستند؛ به عنوان مثال، انجام ورزش های استقامتی، استرس و افسردگی می‌ تواند سبب کاهش ترشح هورمون تستوسترون شود. برخی تحقیقات نیز روشن کرده است که جایگاه اجتماعی مردان بر میزان ترشح تستوسترون در بدن شان تاثیر می‌ گذارد.

تحریک جنسی نیز سبب افزایش میزان تستوسترون در خون می ‌شود. محققان بیان داشته اند که تاثیر مواد غذایی بر میزان ترشح هورمون تستوسترون در مردان گیاهخوار و گوشتخوار یکسان است، اما میزان ترشح نوعی هورمون به نام SHBG در گیاهخواران بالاتر است که می ‌تواند سبب کاهش تستوسترون در دسترس شود. جالب ‌تر آن که میزان ترشح هورمون تستوسترون در افرادی که در ارتفاعات زندگی می‌ کنند، بسیار پایین ‌تر از میزان ترشح این هورمون در ساکنان سواحل دریاست.

عوامل کاهش دهنده ی ترشح تستوسترون

استرس

استرس اثری مخرب بر کارکرد غدد هیپوتالاموس و هیپوفیز که مراکز کنترل هورمون تستوسترون هستند، دارد. استرس همچنین سبب کاهش LH (هورمون محرک ترشح تستوسترون در سلول ‌های مردان) و کاهش کلی ترشح این هورمون در بدن می‌ شود. تحقیقات پژوهشگران ژاپنی روی موش ‌های آزمایشگاهی نشان داده است میزان ترشح تستوسترون در یک استرس شدید کاهش چشم ‌گیری پیدا می ‌کند.

کمبود خواب

کمبود خواب نیز بر میزان تستوسترون ترشحی در بدن تاثیر می ‌گذارد. تحقیقات پژوهشگران دانشگاه شیکاگو بر ۱۲ مرد سالم ۶۴ تا ۷۴ ساله نشان داده است که رابطه مستقیمی بین میزان خواب شبانه و میزان ترشح تستوسترون در روز وجود دارد.

دیابت و سندرم متابولیک

تحقیقات بسیاری ثابت کرده است بدن افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و سندرم متابولیک که هر دو به چاقی پایین تنه یا فشار خون بالا دچار هستند، میزان تستوسترون کمتری نسبت به دیگران تولید می ‌کند. بین ۲۰ تا ۶۴ درصد مردان مبتلا به دیابت، تستوسترون کمی دارند. این موضوع به ویژه در مردان مسن بیشتر است.

افسردگی

پایین بودن تستوسترون خون می ‌تواند به دلیل افسردگی باشد. محققان در پژوهشی ۴۴ مرد افسرده ۴۰ تا ۶۵ سال را مورد بررسی قرار دادند و بین ساعت ۸ تا ۱۱ صبح، خون افراد ناشتا را بررسی کردند. نتایج بررسی‌ ها نشان داد میزان تستوسترون در افراد مبتلا به افسردگی کمتر از افراد سالم است. جالب است که مصرف تستوسترون در افراد جوان و سالخورده سبب از بین رفتن افسردگی می‌ شود.

آفت‌کش‌ها

مواد شیمیایی موجود در برخی آفت ‌کش‌ ها می‌ توانند ترشح هورمون‌ ها را مختل کنند. محققان دانشگاه هاروارد نشان دادند مردانی که با برخی آفت‌کش‌ها کار می‌ کنند، میزان تستوسترون خون شان در مقایسه با دیگر مردان پایین تر است.

محققان با بررسی پرونده پزشکی ۲۸۶ مردی که بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ به مرکز ناباروری ماساچوست مراجعه کرده بودند، متوجه شدند رابطه نزدیکی بین وجود مواد شیمیایی آفت‌کش‌ها در خون و پایین بودن میزان هورمون تستوسترون وجود دارد.

 

دلایل ناباروری در مردان

ناباروری و نازایی مشکل تقریبا 15 درصد زوج ها می باشد. حدود نصف این نازایی بدلیل ناباروری مردان می‌باشد. ناباروری بدلیل تولید کم اسپرم، ناقص بودن یا بی حرکتی اسپرم و یا انسدادی که جلوی رهایی اسپرم را میگیرد، می‌باشد. بیماری ها، صدمات، مشکلات مزمن قلبی، شیوه و سبک زندگی و سایر عوامل می‌توانند بر ناباروری تاثیر داشته باشند.

ناباروری می‌تواند استرس زا و ناراحت کننده باشد، اما تعدادی درمان برای حل این مشکل وجود دارد.

 

علایم ناباروری

علامت اصلی ناباروری عدم توانایی باردار کردن همسر بعد از تلاش های پی در پی است. مشکلات اساسی همچون اختلالات ارثی، عدم تعادل هورمونی و یا مشکلی که باعث بسته شدن مسیر اسپرم ها می‌شوند، می‌توانند نشانه‌هایی داشته باشند، این نشانه ها شامل:

•    عدم توانایی باردار کردن همسر

•    مشکلات در عملکرد جنسی همچون اختلال نعوظ (مشکل در نعوظ آلت جنسی و یا نگه داشتن نعوظ)

•    درد، ورم یا برجستگی در نواحی بیضه ها

•    کاهش موی صورت و یا بدن که می‌تواند نشان دهنده مشکلات هورمونی باشد

•    تعداد اسپرم کم تر از سطح نرمال (15 میلیون اسپرم در هر میلی متر منی، یا 39 میلیون اسپرم در هر انزال)

دلایل ابتلا به ناباروری

باروری مردان پیچیده می‌باشد، برای باردار کردن همسرتان، عوامل زیر باید رخ دهد:

1.    شما باید اسپرم های سالم تولید کنید.

2.    اسپرم باید با منی مخلوط شده و برای انزال آماده گردد.

3.    لازم است میزان کافی اسپرم در منی موجود باشد.

4.    اسپرم باید سکلی صحیح داشته و توانایی حرکت داشته باشد.

دلایلی که باعث ایجاد اشکال در هریک از مراحل بالا می‌شود شامل:

•    واریکوسل

•    عفونت

•    مشکل انزال برگشت کننده

•    آنتی بیوتیک هایی که به اسپرم حمله می‌کنند

•    تومور های سرطانی

•    بیضه های نازل نشده

•    اختلالات هورمونی

•    نقص مجرای اسپرم

•    نقص کروموزوم

•    مشکل در رابطه جنسی همچون اختلال نعوظ و انزال زودرس

•    بعضی از انواع داروها (استفاده از داروهای تستوترون دار، استفاده طولانی مدت از استروئید آنابولیک، داروهای درمان سرطان(شیمی درمانی)، بعضی از داروهای ضدقارچی خاص و بعضی دیگر از انواع داروها می‌توانند باعث ناباروری شوند)

•    عوامل محیطی تاثیر گذار

•    مواد شیمیایی صنعتی

•    آلوده شدن به فلزات سنگین همچون سرب

•    اشعه ایکس

•    گرم شدن بیضه ها (گذاشتن لپ تاپ روی پا، نشستن طولانی مدت، لباس های تنگ در مدت های طولانی می‌توانند خطر ابتلا به ناباروری را افزایش دهند.)

عوامل مربوط به سبک زندگی

•    استفاده از مواد مخدر و داروهای غیرمجاز که باعث کوچک شدن بیضه و کاهش تولید اسپرم می‌شوند مانند استروئیدهای آنابولیک و یا مصرف ماریجوانا و کوکائین که باعث کاهش تعداد و کیفیت اسپرم می‌گردند.

•    مصرف مشروبات الکلی، مصرف الکل می‌تواند باعث کاهش سطح تستوسترون، اختلال نعوظ و کاهش تولید اسپرم شود. مشکلات کبدی ناشی از مصرف الکل هم می‌تواند یکی دیگر از عوامل باشد.

•    استعمال دخانیات، مردانیکه سیگار می‌کشند تعداد اسپرم کم تری نسبت به سایر مردان دارند. استشمام بوی سیگار دیگران هم می‌تواند تاثیر داشته باشد.

•    مشکلات و فشارهای روحی، استرس می‌تواند باعث اختلال هورمونی شود، استرس شدید و یا طولانی مدت ممکن است باعث ناباروری شود.

•    وزن، چاقی می‌تواند باعث تغییرات سطح هورمونی که کاهش دهنده باروری هستند، می‌شود.

•    دوچرخه سواری طولانی مدت هم بدلیل گرما و فشار وارد شده به بیضه ها ممکن است بتواند باعث نازایی گردد.

تشخیص علت ناباروری

برای تشخیص بیماری ناباروری آزمایش شدن توسط پزشک و انجام آزمایش هایی برروی اسپرم و خون ضروری است، بسته به شرایط پزشک ممکن است سایر آزمایش ها را تجویز نماید.

درمان ناباروری

پزشک برای بهبود باروری شما پس از شناسایی علت ناباروری با یکی از روش هایی که در زیر بیان می‌کنیم، اقدام می‌کند، این روش ها شامل:

•    جراحی، برای مثال در مواقعی که واریکوسل علت بیماری است.

•    درمان کردن عفونت.

•    درمان کردن مشکلات فرد در رابطه جنسی.

•    درمان هورمونی و دارویی.

•    استفاده از فن آوری کمک باروری.

بعضی اوقات با همه تلاش ها درمان ممکن نبوده، در این شرایط پزشک با بیمار و همسرش برای راههای جایگزین همچون دریافت اسپرم از دیگران و یا به فرزندی پذیرفتن یک کودک مشورت می‌نماید.

درمان های خانگی برای ناباروری

چندین روش که می‌تواند شانس فرزنددار شدن شما را افزایش دهد شامل:

•    افزایش تعداد رابطه جنسی در دوران تخمک گذاری همسرتان.

•    اجتناب از مصرف لوسیون ها در هنگام رابطه جنسی چراکه ممکن است سرعت حرکت اسپرم را کم کنند.

طب جایگزین برای درمان ناباروری

تحقیقات در این زمینه محدود است ولی بعضی از مکمل ها که ممکن است باروری را افزایش دهند شامل:

•    ویتامین C

•    روی

•    سلنیوم

•    ویتامین E

•    ویتامین b12

•    فولیک اسید

•    L-کارنیتین

•    بتا کاروتن

توجه داشته باشید که قبل از استفاده از هر یک از این مکمل ها میبایست با پزشک مشورت نمایید.

پیشگیری از ناباروری

خیلی از انواع ناباروری مردان قابل پیشگیری نمی‌باشند. با اینحال با رعایت موارد زیر خطر ناباروری را می‌توان کاهش داد. این عوامل شامل:

•    سیگار نکشیدن و یا ترک سیگار

•    ترک مصرف الکل

•    اجتناب از مصرف داروهای غیرقانونی و یا مواد مخدر

•    کاهش وزن

•    اجتناب از وازکتومی

•    کاهش استرس

•    اجتناب از آلوده شدن به مواد سمی و فلزات سنگین

ناباروری مردان

 وقتی زوجی بدون جلوگیری با هم رابطه زناشویی دارند و بعد از یک سال خانم باردار نمی شود لازم است از نظر ناباروری بررسی شوند. بعد از معاینه بالینی از مرد آزمایش اسپرم گرفته می شود و براساس نتیجه آزمایش گفته می شود وضعیت اسپرم مرد طبیعی یا کم است یا اینکه هیچ اسپرمی وجود ندارد و نیاز به درمان های ناباروری پیش می آید. دلایل ناباروری مردانه مشخص است. دلایل بسیار متفاوت و متعددی وجود دارد. از آن جمله می توان به اختلالات هورمونی و کروموزومی بیماری های سیستمیک و عمومی ، عفونت های دستگاه تناسلی، انسداد دستگاه انتقال اسپرم، برخی ضربه ها، عوارض برخی جراحی ها و داروها، مصرف الکل، سیگار و... اشاره کرد.

● واریکوسل

واریکوسل بیماری مادرزادی است و اکتسابی نیست. در این بیماری وریدهای دور بیضه متورم می شوند و اختلال اسپرم ایجاد می کنند. همانطور که گفتید واریکوسل بیماری نسبتا شایعی است و ۱۵ درصد مردان ممکن است به آن دچار شوند اما واریکوسل، تنها در یک تا ۲ درصد بیماران ایجاد اختلالات اسپرموگرام و ناباروری می کند. به عبارتی تمام واریکوسل ها ناباروری نمی دهند. واریکوسل با توجه به شدتی که دارد، دخالتش در ناباروری متفاوت است. هرچه شدت و اختلال ایجاد شده توسط آن شدیدتر باشد میزان دخالت آن در ناباروری بیشتر است.

واریکوسل خود را در سن بلوغ نشان می دهد و گاهی بدون علامت است و فرد در یک معاینه اتفاقی یا بعدها برای درمان ناباروری متوجه آن می شود. در برخی افراد نیز واریکوسل با علامت هایی نظیر سنگینی و درد مختصر بیضه در یک طرف یا دوطرف بروز می کند.

● واریکوسل و ناباروری

اثرات واریکوسل در ناباروری به ۲ گروه تقسیم می شود؛ اثرات درازمدت شامل تاثیر در رشد بیضه و اثر فوری شامل تاثیر بر اسپرم! اثر فوری با جراحی بازگردانده می شود. اگر واریکوسل توسط لاپاراسکوپی درمان شود، احتمال آنکه اختلال ناباروری تصحیح شود و اسپرم به وضعیت عادی برگردد زیاد است. در ۵۰درصد موارد در واریکوسل شدید درمان باعث بازگشت قدرت باروری تا حد کامل در فرد می شود اما در برخی موارد باروری طبیعی اصلاح نمی شود.

اگر واریکوسل خیلی شدید باشد و زود خود را نشان دهد، گاهی باعث کاهش اندازه بیضه می شود و درمان خود واریکوسل در این شرایط سلامت فرد را به طور کامل بازنمی گرداند و اثرات دائم آن ماندگار است. یکی از عوارض جراحی واریکوسل، هیدروسل یعنی تجمع آب دور بیضه است اما شایع نیست. در ۵ تا ۷ درصد موارد در افراد بروز می کند. هیدروسل یک عارضه وخیم نیست و در مواردی اصلا به درمان نیاز ندارد اما اگر شدید باشد با یک جراحی ساده برطرف می شود.

● اختلالات اسپرم

یکی دیگر از دلایل ناباروری اختلالات اسپرم است.یکی از شایع ترین مواردی که باعث ناباروری می شود اختلال اسپرم یا وجودنداشتن اسپرم است. اگر اسپرم در آزمایش اصلا وجود نداشته باشد ۲ دلیل عمده دارد؛ اول اینکه اسپرم تولید می شود اما منتقل نمی شود. دوم اینکه اسپرم اصلا تولید نمی شود یا به حدی اندک است که در مایع منی خارج نمی شود. وقتی اسپرم تولید می شود اما منتقل نمی شود، معنایش این است که این افراد دچار انسداد مجاری منتقل کننده هستند که از جمله شایع ترین علل ناباروری است. در این گروه از افراد به رغم سالم?بودن بیضه و وجود نداشتن اختلالات هورمونی، در مایع منی اسپرم وجود ندارد. دلیل این موضوع می تواند جراحی هایی باشد که در آن ناحیه، صورت گرفته و باعث بسته شدن مجاری شده است. در اکثر مواقع این مساله قابل درمان است اما در صورتی که تولید اسپرم دچار مشکل باشد، درمان سخت می شود. بیماری های اولیه یا برخی بیماری ها می توانند باعث شوند که در یک مرد اسپرم تولید نشود یا میزان آن اندک باشد.

● باروری مردانه فاقد اسپرم

برخی از بیماری های دخیل در کاهش میزان اسپرم قابل درمان هستند و با درمان هورمونی یا سایر درمان ها می توان آن را برطرف کرد اما برخی قابل درمان نیستند و از روش های کمک باروری جدید باید استفاده و با کمک مقدار کمی از اسپرم باروری را ایجاد کرد. در صورتی که اصلا اسپرم وجود نداشته باشد نیز فرد می تواند از جنین اهدایی استفاده کند.

وقتی با تمام بررسی ها و درمان های دارویی و عمل واریکوسل مقدار اسپرم برای بارداری طبیعی کافی نباشد از روش های کمک باروری (art) استفاده می شود. ساده ترین روش IUI است . در این روش اسپرم داخل رحم قرار می گیرد. روش دیگر IVF است که در آن اسپرم گرفته شده و در آزمایشگاه کنار تخمک قرار می گیرد. روش دیگر میکرواینجکشن یا ICS است. در این روش اسپرم داخل تخمک تزریق می شود. شانس باروری در این روش بالاتر از سایر روش هاست و تعداد اسپرم لازم بسیار کمتر است.

● شانس موفقیت چقدر است؟

تقریبا می توان گفت جز در موارد نادر، این روش، باروری ایجاد می کند و تا ۳۵،۳۰ درصد موفقیت آمیز است.